Thiết Kế Văn Phòng Công Ty Kiến Trúc: Bàn Rộng, Thư Viện Vật Liệu Và In Khổ Lớn

Một công ty kiến trúc làm ra bản vẽ, mô hình và quyết định về vật liệu, nên văn phòng của họ phải là một xưởng thiết kế chứ không chỉ là nơi ngồi máy tính. Thiết kế văn phòng công ty kiến trúc vì thế có bốn đặc thù mà văn phòng hành chính không cần: bàn làm việc rộng hơn chuẩn để trải bản vẽ, chiếu sáng hoàn màu cao để xem màu vật liệu, một thư viện mẫu vật liệu nặng cần giá chịu tải, và khu in khổ lớn tạo nhiệt và ồn.

Bốn đặc thù này bắt nguồn từ chính công việc thiết kế: xem màu chính xác, ghép các phần bản vẽ, tra mẫu vật liệu và in ra để thảo luận. Bỏ qua chúng thì kiến trúc sư làm việc trên bàn chật, dưới ánh sáng làm sai màu, và cạnh một máy in ồn.

Bài viết dành cho người phụ trách làm studio kiến trúc hoặc office thiết kế, cần kích thước, tải kệ và nguyên lý bố trí cụ thể để đặt yêu cầu đúng.

Thông số đặc thù theo hạng mục

Bảng dưới đây gom các thông số riêng của một studio kiến trúc so với văn phòng hành chính cùng quy mô. Số liệu là dải tham khảo từ hồ sơ các văn phòng thiết kế ORIIN Concept đã bàn giao, dùng để định hướng yêu cầu.

Điểm chung của cả bảng là công việc thiết kế cần nhìn rõ và có chỗ trải rộng. Bàn rộng, ánh sáng đúng màu và không gian cho bản vẽ khổ lớn không phải là tiện nghi mà là công cụ làm việc. Đây là lý do một studio kiến trúc cùng số người với một văn phòng hành chính thường cần diện tích lớn hơn cho mỗi chỗ ngồi và cho các khu phụ trợ đặc thù.

Vì sao thiết kế văn phòng kiến trúc là thiết kế một xưởng

Điểm cần thấy trước tiên là văn phòng kiến trúc không phải nơi làm việc bàn giấy thuần túy mà là một xưởng sản xuất ý tưởng và bản vẽ. Sản phẩm của studio không nằm hoàn toàn trong máy tính: nó là bản vẽ in ra để cả nhóm cùng đọc, là mẫu vật liệu cầm trên tay để so màu và chất, là mô hình cắt dán để hình dung khối tích.

Vì thế không gian phải phục vụ cả ba dạng làm việc: làm trên máy, làm trên giấy và làm với vật thật. Một văn phòng chỉ tối ưu cho ngồi máy tính sẽ thiếu chỗ cho hai dạng còn lại, và kiến trúc sư phải xoay xở trên bàn chật, in ở máy văn phòng nhỏ, không có chỗ treo bản vẽ hay để mẫu. Đây là lý do các đặc thù dưới đây không phải trang trí mà là điều kiện để studio làm việc đúng cách.

Bàn làm việc rộng hơn chuẩn

Đây là khác biệt cơ bản nhất. Kiến trúc sư trải bản vẽ khổ A1 hoặc A0, đặt hai màn hình để so bản vẽ với mô hình 3D, và cần chỗ cho mẫu vật liệu ngay tại bàn. Bàn chuẩn văn phòng 1,2 đến 1,4m không đủ.

Bàn cho studio kiến trúc nên dài 1,6 đến 2m và sâu hơn bàn thường, để trải được bản vẽ mà không phải cuộn hay xem từng phần. Bàn hẹp buộc kiến trúc sư ghép bản vẽ từng mảnh, vừa chậm vừa dễ sai khi các phần không khớp. Ngoài kích thước, bàn cần chịu được thao tác vẽ tay và cắt, nên mặt bàn bền và có chỗ gá dụng cụ. Với studio làm việc nhóm nhiều, một số bàn nên là bàn chung lớn để cả nhóm cùng xem một bản vẽ. Cách tính kích thước và bố trí bàn theo cách làm việc nằm trong bài về bố trí chỗ ngồi văn phòng .

Bàn rộng hơn kéo theo một hệ quả về diện tích: mỗi chỗ ngồi trong studio kiến trúc chiếm nhiều mét vuông hơn văn phòng thường, nên mật độ chỗ ngồi thấp hơn. Đây là đánh đổi cần chấp nhận — ép mật độ cao bằng bàn hẹp làm giảm chất lượng công việc thiết kế, vốn cần không gian trải bản vẽ. Với studio thuê mặt bằng theo diện tích, con số này cần đưa vào tính toán ngay từ đầu để không thiếu chỗ khi đội hình lớn lên.

Chiếu sáng CRI cao và ánh sáng tự nhiên

Xem màu là công việc hằng ngày của kiến trúc sư — chọn màu sơn, so mẫu vật liệu, đánh giá ảnh render. Nếu ánh sáng làm sai màu thì mọi quyết định về màu đều có rủi ro sai.

Vì sao cần hoàn màu cao

Đèn có chỉ số hoàn màu CRI cao tái tạo màu gần với ánh sáng tự nhiên, để mẫu vật liệu và màu render hiện đúng như khi ra thực tế. Đèn CRI thấp làm màu lệch — một mẫu sơn nhìn ở văn phòng khác màu khi lên tường công trình. Với studio thiết kế, đèn cho khu làm việc và khu xem mẫu nên chọn loại CRI cao, và nhiệt độ màu trung tính để không ám vàng hay ám xanh lên vật liệu. Cách chọn chỉ số hoàn màu và nhiệt độ màu cho từng mục đích nằm trong bài về chiếu sáng văn phòng thực tế .

Ánh sáng tự nhiên cho khu xem mẫu

Ánh sáng tự nhiên là chuẩn tham chiếu tốt nhất để xem màu, nên studio kiến trúc nên ưu tiên khu làm việc và khu xem mẫu gần cửa sổ. Tuy nhiên ánh nắng trực tiếp gây chói lên màn hình và làm bạc mẫu vật liệu theo thời gian, nên cần rèm điều tiết. Cân bằng giữa lấy sáng tự nhiên và tránh chói là bài toán bố trí quan trọng cho studio, nguyên lý nằm trong bài về kính trong thiết kế văn phòng .

Thư viện mẫu vật liệu

Thư viện vật liệu là kho tri thức vật lý của một studio kiến trúc — mẫu gạch, đá, gỗ, kim loại, vải, sơn. Nó vừa là công cụ làm việc vừa là nơi trình bày với khách, và có yêu cầu riêng.

Mẫu vật liệu, đặc biệt gạch và đá, nặng, nên giá đỡ cần tính tải theo kg mỗi mét vuông, không dùng kệ nhẹ như kệ hồ sơ. Thư viện cần phân loại rõ theo nhóm vật liệu để tra nhanh, và đặt gần khu làm việc để tiện lấy trong lúc thiết kế. Với studio đón khách, thư viện vật liệu còn là nơi trình bày phương án vật liệu cho khách, nên cần chỗ trải mẫu và ánh sáng đúng màu. Cách tính tải giá và bố trí kho mẫu nằm trong bài về tủ lưu trữ văn phòng , và cách chọn vật liệu bền cho chính không gian studio thì xem bài về vật liệu nội thất văn phòng bền .

Một điểm hay bị bỏ qua là thư viện vật liệu lớn dần theo thời gian. Studio hoạt động vài năm tích lũy hàng nghìn mẫu, nên giá đỡ nên tính dư ngay từ đầu và cho phép mở rộng. Thiết kế thư viện vừa khít với lượng mẫu hiện tại là sai lầm khiến chỉ sau một hai năm mẫu tràn ra bàn và sàn. Ngoài ra mẫu vật liệu để lâu dưới nắng bị bạc màu, nên thư viện nên tránh vị trí nắng trực tiếp, hoặc mẫu quan trọng cất trong ngăn có che.

Khu in khổ lớn

Studio kiến trúc in bản vẽ khổ lớn thường xuyên, và máy in khổ A0 khác máy in văn phòng ở ba điểm: nó tạo nhiệt, ồn khi chạy, và đôi khi có mùi mực. Đặt máy này giữa khu làm việc mở làm cả khu bị ồn và nóng.

Cách đúng là đặt khu in trong một không gian riêng có thông gió để thoát nhiệt và mùi, đủ chỗ cho bản vẽ in ra không bị gấp, và gần khu pin-up nơi bản vẽ được treo lên thảo luận. Khu in cũng cần tuyến điện đủ tải cho máy khổ lớn và chỗ lưu giấy khổ lớn. Với studio in nhiều, khu in gần như một phòng chức năng riêng chứ không phải một góc đặt máy. Thông gió cho khu tạo nhiệt và mùi tuân theo nguyên lý trong bài về tiêu chuẩn thông gió văn phòng .

Khu pin-up và khu mô hình

Hai khu đặc thù cuối cùng của studio kiến trúc là khu pin-up để thảo luận trước tường bản vẽ và khu làm mô hình.

Khu pin-up thảo luận

Kiến trúc sư thảo luận phương án bằng cách treo bản vẽ lên tường và cùng nhìn, nên studio cần một mảng tường pin-up đủ lớn, bề mặt ghim được, và ánh sáng đều để cả nhóm nhìn rõ. Khu này nên gần khu in để bản vẽ vừa in ra treo lên được ngay, và có chỗ cho vài người đứng thảo luận mà không cản lối. Đây là khu cộng tác đặc thù, khác phòng họp thường ở chỗ nó xoay quanh việc xem bản vẽ trực quan. Một mảng tường pin-up liền mạch dài vài mét cho phép treo cả bộ hồ sơ một dự án cạnh nhau để so sánh, điều mà màn hình không thay thế được vì mắt người nắm tổng thể tốt hơn khi nhìn bản in lớn.

Khu mô hình và đánh đổi không gian

Khu làm mô hình tạo bụi từ cắt và mài, nên cần mặt bàn chịu cắt, thông gió hút bụi, và tách khỏi khu làm việc sạch. Đây dẫn tới đánh đổi trung tâm của studio: không gian mở khuyến khích cộng tác và trao đổi ý tưởng, nhưng khi chạy thời hạn cần yên tĩnh để tập trung, và khu mô hình cần tách vì bụi. Cách cân bằng là chia studio thành khu mở cho cộng tác, một vài khu yên tĩnh cho tập trung sâu, và khu mô hình tách riêng. Cách cân nhắc giữa mở và kín cho từng nhóm công việc nằm trong bài về văn phòng không gian mở hay kín .

thời hạn là nhịp làm việc đặc thù của studio kiến trúc: các đợt nộp hồ sơ dồn dập xen với giai đoạn bình thường. Không gian studio nên phục vụ được cả hai nhịp, nên khu yên tĩnh và phòng họp nhỏ càng quan trọng để nhóm rút vào tập trung khi gấp, mà vẫn giữ khu mở cho ngày thường.

Doanh nghiệp thiết kế và kiến trúc đang chuẩn bị làm studio có thể xem các dự án ORIIN Concept đã bàn giao , tham khảo phạm vi dịch vụ hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận tư vấn bố trí theo đúng cách làm việc của studio thiết kế.

Câu hỏi thường gặp về thiết kế văn phòng công ty kiến trúc

Bàn làm việc trong văn phòng kiến trúc cần rộng bao nhiêu?

Kiến trúc sư cần trải bản vẽ khổ lớn và đặt hai màn hình cùng lúc, nên bàn rộng hơn chuẩn văn phòng, thường 1,6 đến 2m chiều dài thay vì 1,2 đến 1,4m. Bàn hẹp buộc phải cuộn bản vẽ hoặc xem từng phần, làm chậm việc và dễ sai khi ghép các phần bản vẽ.

Vì sao studio kiến trúc cần chiếu sáng CRI cao?

Kiến trúc sư và nhà thiết kế xem màu vật liệu, mẫu sơn và ảnh render, nên cần đèn có chỉ số hoàn màu CRI cao để màu hiện đúng. Đèn CRI thấp làm mẫu vật liệu và màu render lệch so với thực tế, dẫn tới chọn sai màu mà chỉ phát hiện khi vật liệu về công trình. Ánh sáng tự nhiên cũng quan trọng cho việc xem màu.

Thư viện mẫu vật liệu trong văn phòng kiến trúc cần gì?

Thư viện mẫu vật liệu chứa mẫu gạch, đá, gỗ, kim loại và vải, khối lượng lớn và nặng, nên cần giá đỡ chịu tải tính theo kg mỗi mét vuông, phân loại rõ để tra nhanh, và gần khu làm việc để tiện lấy. Mẫu vật liệu nặng như đá và gạch tạo tải kệ cao, cần tính khi thiết kế giá.

Khu in khổ lớn trong studio kiến trúc cần lưu ý gì?

Máy in khổ lớn cho bản vẽ tạo nhiệt, ồn và đôi khi mùi mực, nên nên đặt trong khu riêng có thông gió thay vì giữa khu làm việc. Khu in cũng cần không gian để bản vẽ in ra không bị gấp, và gần khu pin-up nơi bản vẽ được treo lên thảo luận. Đặt máy in giữa khu mở làm cả khu bị ồn và nóng.

Về người viết

Nội dung trên được biên soạn bởi Trần Minh Huân — Kiến trúc sư tại ORIIN Concept, phụ trách phong cách thiết kế, ý tưởng thiết kế, triển khai hồ sơ kiến trúc nội thất. Các số liệu và ví dụ trong bài lấy từ hồ sơ dự án ORIIN Concept đã bàn giao, không phải tài liệu tham khảo lại.

Cần đánh giá cụ thể cho mặt bằng của bạn? Xem danh mục dự án đã hoàn thiện , tham khảo phạm vi dịch vụ hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận tư vấn về thiết kế văn phòng công ty kiến trúc.

Bài này thuộc cụm nội dung về thiết kế thi công nội thất văn phòng của ORIIN Concept — nơi tập hợp toàn bộ quy trình, đơn giá và tiêu chuẩn nghiệm thu mà chúng tôi áp dụng cho dịch vụ thiết kế thi công văn phòng trọn gói.