An Toàn Lao Động Khi Thi Công Văn Phòng: Trách Nhiệm Của Chủ Đầu Tư

Nhiều chủ đầu tư xem an toàn lao động thi công văn phòng là việc riêng của nhà thầu và không cần quan tâm. Đây là hiểu sai tốn kém: khi tai nạn xảy ra trên mặt bằng mình thuê, chủ đầu tư liên đới cả về pháp lý lẫn quan hệ với ban quản lý toà nhà, và một sự cố đủ nặng có thể khiến toàn bộ công trình bị dừng.

Bài viết này nêu những gì chủ đầu tư cần biết và cần kiểm: trang bị bắt buộc, các đầu việc rủi ro cao như làm việc trên cao và điện thi công, phòng cháy trong lúc thi công, bảo hiểm, và chi phí an toàn tính theo phần trăm hợp đồng.

Bảng chi phí an toàn theo hạng mục

Số liệu dưới đây ước tính cho một gói thi công nội thất văn phòng 300 đến 500m2 trong toà nhà đang hoạt động, để chủ đầu tư biết khoản an toàn nằm ở đâu và chiếm bao nhiêu. Đây là các dòng chi phí thật, không phải khoản có thể bỏ mà không tăng rủi ro.

Tổng khoảng 1 đến 3% giá trị hợp đồng. Điểm quan trọng nhất trong bảng: nếu báo giá của nhà thầu không có bất kỳ dòng nào cho an toàn, nghĩa là khoản này sẽ bị cắt và rủi ro chuyển sang chủ đầu tư. Cách đọc báo giá để phát hiện các dòng bị thiếu được nói kỹ trong bài về chọn nhà thầu thi công văn phòng .

Trang bị bảo hộ bắt buộc: mức tối thiểu không thương lượng

Trang bị bảo hộ cá nhân là lớp phòng vệ đầu tiên và rẻ nhất, nhưng cũng hay bị lơ là nhất vì công nhân thấy vướng. Mức tối thiểu không thương lượng gồm: mũ bảo hộ, giày mũi thép, găng tay phù hợp từng công việc, và kính bảo vệ khi cắt, mài, khoan.

Với các công việc phát sinh bụi mịn như cắt tấm thạch cao, mài bả, cần thêm khẩu trang lọc bụi đạt chuẩn, không phải khẩu trang vải thông thường. Bụi thi công nội thất tích tụ trong phổi là rủi ro dài hạn ít thấy ngay nhưng có thật.

Chủ đầu tư không cần trang bị những thứ này — đó là việc của nhà thầu — nhưng nên quan sát khi tới công trường. Một công trường mà công nhân không đội mũ, đi dép lê là chỉ dấu rõ rằng nhà thầu không đầu tư cho an toàn, và điều đó thường đi kèm với việc cắt xén ở những chỗ khác không nhìn thấy.

Bảo hộ theo từng loại công việc

Bảo hộ không phải một bộ đồng phục cho mọi việc mà thay đổi theo đầu việc. Thợ điện cần găng cách điện và giày cách điện; thợ hàn cần mặt nạ hàn, găng da và tạp dề chống tia lửa; thợ sơn và bả trong không gian kín cần khẩu trang lọc hơi dung môi và thông gió cưỡng bức. Cấp sai loại bảo hộ cũng nguy hiểm như không cấp: găng vải cho thợ điện tạo cảm giác an toàn giả mà không cách điện. Đây là chi tiết chủ đầu tư khó kiểm hết, nên cách gián tiếp là xem nhà thầu có kế hoạch an toàn phân theo đầu việc hay chỉ có một dòng chung chung trong hồ sơ.

Làm việc trên cao: rủi ro cao nhất trong thi công nội thất

Phần lớn tai nạn nặng trong thi công nội thất đến từ làm việc trên cao: lắp trần, đi hệ thống trong trần, lắp đèn và thiết bị. Ở độ cao 2,6 đến 3,5m thông thường của văn phòng, một cú ngã cũng đủ gây chấn thương nghiêm trọng.

Giàn giáo và thang đúng loại

Yêu cầu cơ bản là dùng giàn giáo có lan can và sàn thao tác chắc chắn cho công việc kéo dài, không dùng thang đơn kê tạm cho việc trên cao quá đầu người. Thang chữ A chỉ dùng cho việc ngắn dưới 2m và phải có người giữ. Sai lầm hiện trường phổ biến là chồng bàn ghế hoặc thùng để với lên cao — đây là nguyên nhân trực tiếp của nhiều cú ngã.

Dây an toàn khi không thể dùng giàn giáo

Với vị trí không dựng được giàn giáo, công nhân phải đeo dây an toàn móc vào điểm neo chắc chắn. Điểm neo phải là kết cấu chịu lực thật, không phải hệ trần giả hay ống kỹ thuật. Kiểm tra điểm neo trước mỗi ca là việc bắt buộc mà hay bị bỏ vì mất thời gian, nhưng dây an toàn móc vào điểm yếu còn nguy hiểm hơn không có dây vì tạo cảm giác an toàn giả.

Điện thi công: nguồn rủi ro điện giật và cháy

Điện phục vụ thi công là nguồn rủi ro kép: điện giật cho công nhân và chập cháy cho toà nhà. Trong lúc thi công, hệ điện chính thức chưa hoàn thiện nên công nhân dùng nguồn tạm, và nguồn tạm là nơi hay ẩu nhất.

Yêu cầu cơ bản: tủ điện thi công phải có aptomat chống giật, dây dẫn không kéo lê dưới sàn ướt hay qua lối đi, và mối nối phải được bọc cách điện đúng cách chứ không quấn băng dính sơ sài. Thiết bị cầm tay như máy cắt, máy khoan phải có dây tiếp đất còn nguyên.

Sai lầm hay gặp là đấu nối trực tiếp vào tủ điện của toà nhà mà không qua tủ thi công riêng, gây quá tải và có thể làm nhảy điện cả tầng, ảnh hưởng các văn phòng khác đang hoạt động. Đây là loại sự cố khiến ban quản lý toà nhà lập tức siết hoặc dừng giấy phép thi công.

Kiểm soát dây và ổ cắm tạm

Trong một công trường nội thất, số lượng thiết bị cầm tay cắm cùng lúc dễ vượt khả năng của ổ tạm: máy cắt, máy khoan, máy chà, đèn chiếu sáng, quạt thông gió. Dùng ổ chia nhiều cổng rẻ tiền và kéo dây chồng chéo là công thức của quá nhiệt và chập. Cách làm đúng là bố trí đủ điểm lấy điện tạm phân bố theo khu, mỗi điểm có aptomat riêng, và cuối mỗi ca ngắt nguồn tổng của khu thi công. Việc ngắt nguồn cuối ca còn loại bỏ nguy cơ chập cháy ban đêm khi không có ai ở công trường — thời điểm mà một đám cháy nhỏ có thể lan rộng trước khi bị phát hiện.

Phòng cháy trong lúc thi công

Giai đoạn thi công là lúc nguy cơ cháy cao bất thường: có nhiều vật liệu dễ cháy như gỗ, xốp, dung môi sơn, cùng lúc có công việc phát sinh tia lửa như cắt kim loại, hàn. Trong khi đó hệ chữa cháy chính thức của khu vực thi công thường đang bị ngắt hoặc chưa hoàn thiện.

Biện pháp tối thiểu: đặt bình chữa cháy xách tay trong tầm với tại khu vực có công việc sinh lửa, không tích trữ dung môi và vật liệu dễ cháy quá lượng dùng trong ngày, và cấm hút thuốc trong khu thi công. Với công việc hàn cắt sinh lửa, cần dọn sạch vật dễ cháy trong bán kính an toàn và cử người canh lửa trong và sau khi làm.

Quan trọng không kém là không được che khuất hoặc vô hiệu hoá lối thoát hiểm và thiết bị chữa cháy chung của toà nhà bằng vật tư thi công. Đây vừa là yêu cầu an toàn vừa là điều khoản mà hầu hết ban quản lý toà nhà quy định chặt, chi tiết nằm trong bài về thi công văn phòng trong toà nhà đang hoạt động .

Bảo hiểm công trình và trách nhiệm bên thứ ba

Bảo hiểm là tấm đệm tài chính khi biện pháp phòng ngừa vẫn không chặn được sự cố. Hai loại liên quan: bảo hiểm tai nạn cho người lao động của nhà thầu, và bảo hiểm trách nhiệm với bên thứ ba khi thi công gây thiệt hại cho người hoặc tài sản ngoài công trình.

Với văn phòng trong toà nhà đang hoạt động, bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba đặc biệt quan trọng vì rủi ro gây thiệt hại cho văn phòng lân cận là có thật: rò nước xuống tầng dưới, làm hỏng phần chung, hay va chạm trong quá trình vận chuyển vật tư. Nhiều toà nhà hạng A và hạng B yêu cầu nhà thầu xuất trình bảo hiểm này trước khi cấp phép.

Chủ đầu tư nên yêu cầu bản sao hợp đồng bảo hiểm còn hiệu lực và kiểm tra thời hạn phủ trọn thời gian thi công. Đây là một trong những hồ sơ cần thu thập trước khi ký hợp đồng, cùng với các giấy tờ năng lực khác được liệt kê trong bài về chọn nhà thầu thi công văn phòng .

Vai trò của chủ đầu tư: kiểm, không làm thay

Điểm mấu chốt là chủ đầu tư không cần và không nên làm thay công tác an toàn của nhà thầu, nhưng phải kiểm tra và ràng buộc bằng hợp đồng. Ba việc cụ thể chủ đầu tư nên làm.

Thứ nhất, đưa yêu cầu an toàn vào hợp đồng thành điều khoản có chế tài, không để là lời hứa miệng. Thứ hai, yêu cầu nhà thầu nộp biện pháp an toàn và hồ sơ bảo hiểm trước khi khởi công, và kiểm tra chúng có thật chứ không chỉ nhận cho đủ thủ tục. Thứ ba, khi tới công trường thì quan sát các dấu hiệu dễ thấy — công nhân có bảo hộ không, khu thi công có quây không, lối thoát hiểm có bị chắn không — vì đó là chỉ dấu trung thực về mức đầu tư an toàn của nhà thầu.

An toàn lao động gắn chặt với tiến độ và chất lượng: một công trường tổ chức an toàn tốt thường cũng là công trường thi công có kỷ luật, và trình tự công tác của nó thường theo đúng quy trình thi công nội thất văn phòng . Ngược lại, công trường ẩu về an toàn hiếm khi chặt chẽ ở khâu nghiệm thu.

Doanh nghiệp chuẩn bị thi công văn phòng có thể xem các dự án ORIIN Concept đã bàn giao , tham khảo phạm vi dịch vụ , hoặc liên hệ ORIIN Concept để trao đổi về biện pháp an toàn cho mặt bằng cụ thể trong toà nhà của mình.

Câu hỏi thường gặp về an toàn lao động thi công văn phòng

An toàn lao động thi công văn phòng là trách nhiệm của ai?

Về pháp lý, nhà thầu chịu trách nhiệm trực tiếp về an toàn của công nhân mình. Nhưng chủ đầu tư không miễn trừ: khi tai nạn xảy ra trên mặt bằng mình thuê, chủ đầu tư liên đới về mặt dân sự và bị ảnh hưởng quan hệ với ban quản lý toà nhà. Vì vậy chủ đầu tư cần yêu cầu và kiểm tra hồ sơ an toàn, không phó mặc hoàn toàn cho nhà thầu.

Chi phí an toàn lao động chiếm bao nhiêu phần trăm hợp đồng?

Chi phí an toàn trong thi công nội thất văn phòng thường chiếm khoảng 1 đến 3% giá trị hợp đồng, gồm trang bị bảo hộ, biện pháp an toàn, bảo hiểm và nhân sự giám sát. Báo giá không có dòng nào cho an toàn là dấu hiệu nhà thầu sẽ cắt khoản này, và đó là rủi ro cần làm rõ trước khi ký.

Thi công trong toà nhà đang hoạt động cần lưu ý gì về an toàn?

Toà nhà đang hoạt động có người và văn phòng khác xung quanh, nên rủi ro không chỉ với công nhân mà cả người thứ ba. Cần quây kín khu thi công, kiểm soát bụi và tiếng ồn theo giờ toà nhà quy định, bảo vệ lối thoát hiểm chung, và vận chuyển vật tư ngoài giờ cao điểm. Vi phạm thường bị phạt hoặc dừng thi công.

Bảo hiểm công trình có bắt buộc không?

Bảo hiểm công trình không phải lúc nào cũng bắt buộc theo luật với gói nội thất nhỏ, nhưng nhiều toà nhà hạng A và hạng B yêu cầu nhà thầu có bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba trước khi cấp phép thi công. Chủ đầu tư nên yêu cầu bản sao hợp đồng bảo hiểm còn hiệu lực, vì nó là tấm đệm tài chính khi có sự cố gây thiệt hại cho bên thứ ba.

Về người viết

Nội dung trên được biên soạn bởi Nguyễn Bá Định — Giám sát thi công tại ORIIN Concept, phụ trách tiến độ hiện trường, an toàn, nội quy toà nhà, xử lý phát sinh khi thi công. Các số liệu và ví dụ trong bài lấy từ hồ sơ dự án ORIIN Concept đã bàn giao, không phải tài liệu tham khảo lại.

Cần đánh giá cụ thể cho mặt bằng của bạn? Xem danh mục dự án đã hoàn thiện , tham khảo phạm vi dịch vụ hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận tư vấn về an toàn lao động thi công văn phòng.

Bài này thuộc cụm nội dung về thiết kế thi công nội thất văn phòng của ORIIN Concept — nơi tập hợp toàn bộ quy trình, đơn giá và tiêu chuẩn nghiệm thu mà chúng tôi áp dụng cho dịch vụ thiết kế thi công văn phòng trọn gói.