Thiết Kế Văn Phòng 300m2: Khi Hệ Thống Kỹ Thuật Quyết Định Mặt Bằng

Ở diện tích này, những thứ trước đây điền sau khi đã xếp bàn bắt đầu quyết định cả mặt bằng. Office design 300m2 là ngưỡng mà hệ thống kỹ thuật — điều hoà, điện, mạng, chiếu sáng — không còn là chi tiết bổ sung mà là ràng buộc phải giải trước, vì tải và tuyến của chúng định hình được đặt gì ở đâu.

Bài viết này đi qua chia zone điều hoà, tủ điện tầng, bán kính cáp mạng của tủ rack, chia zone chiếu sáng, hai lối thoát hiểm, và phần khu kỹ thuật mà mọi người quên tính vào diện tích.

Vì sao ở văn phòng 300m2 kỹ thuật quyết định mặt bằng

Trên mặt bằng nhỏ, một dàn lạnh phủ được cả sàn, một tủ điện đủ cho toàn bộ, tủ rack đặt đâu cũng trong tầm cáp. Đến 300m2, không điều nào trong số đó còn đúng: một dàn lạnh không phủ đều, một tủ điện không đủ tải, và tủ rack đặt sai chỗ khiến góc xa vượt giới hạn cáp.

Hệ quả là thứ tự thiết kế phải đảo. Thay vì xếp bàn trước rồi tính kỹ thuật sau, ở quy mô này phải xác định vị trí các thành phần kỹ thuật — tủ rack, tủ điện, tuyến ống gió chính, khu dàn nóng — song song với việc chia zone làm việc, vì chúng ràng buộc lẫn nhau. Một mặt bằng đẹp trên giấy nhưng đặt tủ rack ở chỗ khiến nửa số ổ mạng vượt tầm cáp là mặt bằng phải vẽ lại.

Đây là lý do 300m2 được coi là ngưỡng chuyển. Không phải kỹ thuật đột nhiên phức tạp hơn, mà là quy mô đủ lớn để các giới hạn vật lý của hệ thống — tầm với của cáp, phạm vi phủ của một dàn lạnh, tải tối đa của một tủ điện — trở thành ràng buộc thật. Cách phối hợp các hệ thống này được trình bày trong bài về hệ thống điện văn phòng .

Bảng dưới đây tổng hợp thông số kỹ thuật theo từng hạng mục cho mặt bằng cỡ 300m2 khoảng 40 đến 60 người, lấy từ các dự án chúng tôi đã bàn giao. Nó dùng để kiểm nhanh một phương án kỹ thuật có nằm trong dải hợp lý hay không.

Điều đáng chú ý là mọi dòng trong bảng đều là ràng buộc cứng phải giải trước khi xếp bàn, không phải tuỳ chọn điền sau. Đó chính là điều làm 300m2 khác các quy mô nhỏ hơn.

Chia zone điều hoà và tải lạnh

Trên 300m2, một hệ điều hoà một zone gần như chắc chắn cho kết quả khu này lạnh khu kia nóng. Lý do là tải lạnh không đều trên mặt bằng: khu cạnh mặt kính hướng tây nhận bức xạ mặt trời buổi chiều nên tải cao hơn hẳn khu nằm sâu bên trong, và phòng họp khi đông người có tải đột biến so với khu làm việc thưa.

Tách zone theo hướng nắng và theo giờ

Cách chia đúng là tách 3 đến 5 zone độc lập, mỗi zone điều khiển nhiệt độ riêng. Tách theo hai tiêu chí: theo hướng nắng, để khu nóng cạnh kính có công suất riêng đủ mạnh mà không làm khu trong bị lạnh quá; và theo giờ sử dụng, để phòng họp và khu ít dùng tắt được khi trống thay vì làm mát không gian không có người. Zone hoá đúng vừa giải quyết chênh lệch nhiệt độ vừa tiết kiệm điện, vì không phải chạy toàn bộ công suất khi chỉ một phần mặt bằng có người.

Sai lầm hay gặp là tính tổng công suất lạnh đủ cho 300m2 rồi chia đều thành các dàn giống nhau. Tổng đủ nhưng phân bố sai, kết quả là khu cạnh kính buổi chiều vẫn nóng dù tổng BTU thừa. Trên các dự án đã bàn giao, chênh lệch nhiệt độ giữa khu cạnh kính hướng tây và khu trong buổi chiều có thể tới 3 đến 4 độ C khi dùng chung một zone, đủ để người ngồi cạnh kính phải quạt thêm còn người ngồi trong phải mặc áo khoác. Cách tính tải lạnh theo zone và chọn công suất máy nằm trong bài về hệ thống điều hoà văn phòng .

Tủ điện tầng, tuyến điện và tủ rack

Ở 300m2, một tủ điện tổng thường không đủ và cũng không nên. Tải điện của khoảng 40 đến 60 người cộng thiết bị và điều hoà đủ lớn để cần chia thành nhiều tuyến từ tủ điện tầng, mỗi tuyến phục vụ một khu và một nhóm phụ tải.

Số tuyến và cách chia

Nguyên tắc chia tuyến là tách phụ tải theo loại và theo khu: tuyến chiếu sáng riêng, tuyến ổ cắm làm việc riêng, tuyến điều hoà riêng, và tuyến cho khu công suất lớn như pantry và phòng máy. Chia tuyến đúng giúp một sự cố ở một khu không làm sập cả sàn, và khi cần sửa hay nâng cấp một khu thì cô lập được tuyến đó. Số tuyến điển hình cho 300m2 là 8 đến 14 tuyến từ tủ tầng, tuỳ số khu và mật độ thiết bị.

Bán kính 90m của cáp mạng

Cáp mạng đồng có một giới hạn cứng: một đường chạy từ tủ rack tới ổ không nên vượt khoảng 90m tính theo chiều dài cáp thực, gồm cả phần đi lên trần, chạy ngang và đi xuống ổ. Trên mặt bằng 300m2 có thể dài tới 25 đến 30m một chiều, và cáp không đi thẳng mà vòng theo tuyến máng, nên chiều dài thực dễ vượt xa khoảng cách chim bay.

Hệ quả là vị trí tủ rack phải tính toán, không đặt tuỳ tiện vào một góc. Đặt tủ rack ở trung tâm giúp bán kính tới mọi ổ ngắn nhất; đặt lệch một góc có thể khiến góc đối diện vượt 90m, buộc phải thêm tủ rack thứ hai — một khoản chi phí và một khu kỹ thuật nữa phải tìm chỗ. Cách bố trí tủ rack và đi cáp nằm trong bài về hệ thống mạng LAN văn phòng .

Chia zone chiếu sáng và điều khiển

Chiếu sáng trên 300m2 cũng cần chia zone, vì cùng lý do với điều hoà: không phải toàn bộ mặt bằng cần sáng cùng lúc ở cùng mức. Khu cạnh cửa sổ ban ngày đủ sáng tự nhiên nên đèn có thể giảm; phòng họp cần điều chỉnh độ sáng theo hoạt động; khu làm việc cần mức lux ổn định cả ngày.

Chia zone chiếu sáng theo khu và cho mỗi zone một công tắc hoặc bộ điều khiển riêng cho phép tắt đèn khu trống và giảm đèn khu đủ sáng tự nhiên. Với mặt bằng lớn, cảm biến hiện diện và cảm biến ánh sáng ban ngày giúp tự động hoá việc này, tiết kiệm điện đáng kể trên diện tích lớn. Mức chiếu sáng cần đạt theo loại không gian nằm trong bài về tiêu chuẩn chiếu sáng văn phòng , còn cách bố trí đèn thực tế trong bài về chiếu sáng văn phòng thực tế .

Hai lối thoát hiểm và khoảng cách

Ở quy mô 300m2 với số người tương ứng, một lối thoát hiểm không còn đủ. Standard hiện hành yêu cầu tối thiểu hai lối thoát cho mặt bằng và số người ở mức này, và quan trọng là hai lối phải đặt cách xa nhau.

Lý do hai lối phải xa nhau là để chúng dự phòng cho nhau: nếu một đám cháy chặn một lối, người ở mọi vị trí vẫn phải tới được lối còn lại. Hai lối đặt cạnh nhau thì một sự cố có thể chặn cả hai cùng lúc, và khi đó lối thứ hai vô nghĩa. Ngoài ra khoảng cách từ điểm xa nhất tới lối thoát gần nhất phải nằm trong giới hạn quy định — vượt giới hạn này là lỗi không được nghiệm thu, buộc phải bố trí lại. Yêu cầu chi tiết về số lượng, khoảng cách và bề rộng lối thoát nằm trong bài về tiêu chuẩn lối thoát hiểm văn phòng .

Khu kỹ thuật: phần diện tích mọi người quên tính

Khi tính số chỗ ngồi cho 300m2, sai lầm phổ biến nhất là quên trừ khu kỹ thuật. Phòng máy chủ hoặc khu tủ rack, tủ điện tầng, khu đặt dàn nóng điều hoà và không gian đi trục kỹ thuật cộng lại chiếm 8 đến 15m2 — khoảng 3 đến 5% mặt bằng — và đây là diện tích bắt buộc, không nén được.

Bỏ sót khu kỹ thuật khiến phương án ban đầu thừa chỗ trên giấy nhưng thiếu chỗ khi thi công thật: đến lúc phải đặt tủ rack và tủ điện thì không còn chỗ, và một cụm bàn phải bỏ đi. Cách tránh là trừ khu kỹ thuật ngay từ đầu, cùng lúc với việc trừ lối đi và tiện ích, trước khi đếm chỗ ngồi. Ngoài diện tích, khu kỹ thuật còn ràng buộc vị trí: phòng máy chủ cần thông gió và gần tủ điện, khu dàn nóng cần thoáng ra mặt ngoài, nên chúng không đặt được ở bất kỳ đâu.

Một chi tiết dễ quên nữa là phòng máy chủ tự sinh nhiệt và cần làm mát riêng, hoạt động cả những giờ văn phòng đóng cửa. Trên các dự án đã bàn giao, một tủ rack đầy thiết bị toả nhiệt đủ để một phòng nhỏ không thông gió tăng nhiệt độ lên mức làm thiết bị mạng chạy nóng và giảm tuổi thọ. Vì vậy khu này thường cần một dàn lạnh nhỏ độc lập chạy 24 giờ, tách khỏi hệ điều hoà chung vốn tắt ngoài giờ — đây là một zone điều hoà nữa phải tính vào tổng, và là lý do phòng máy chủ không nên ghép chung vào một góc khu làm việc.

Khi doanh nghiệp lớn hơn nữa, thách thức chuyển từ hệ thống kỹ thuật trên một sàn sang phối hợp thi công nhiều khu, xem bài về thiết kế văn phòng 500m2 . Doanh nghiệp chuẩn bị mặt bằng cỡ này có thể xem các dự án ORIIN Concept đã bàn giao , tham khảo phạm vi dịch vụ , hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận phương án kỹ thuật cụ thể.

Câu hỏi thường gặp về thiết kế văn phòng 300m2

Văn phòng 300m2 cần chia mấy zone điều hoà?

Thường cần chia 3 đến 5 zone điều hoà độc lập, tách theo hướng nắng và theo giờ sử dụng. Khu cạnh mặt kính hướng tây có tải lạnh cao hơn nhiều so với khu trong, và phòng họp dùng theo giờ nên tách zone riêng để tắt được khi trống. Chia zone sai khiến khu này lạnh khu kia nóng dù tổng công suất máy vẫn đủ, đó là lỗi phổ biến nhất về điều hoà trên mặt bằng cỡ này.

Tủ rack và bán kính cáp mạng ràng buộc vị trí thế nào?

Cáp mạng đồng có giới hạn chiều dài khoảng 90m cho một đường chạy từ tủ rack tới ổ, nên tủ rack phải đặt sao cho ổ xa nhất vẫn trong bán kính này tính theo đường đi thực của cáp, không phải đường chim bay. Trên mặt bằng 300m2 dài, một tủ rack đặt lệch một góc có thể khiến góc đối diện vượt 90m, buộc phải thêm tủ rack thứ hai hoặc đổi vị trí.

Khu kỹ thuật văn phòng 300m2 chiếm bao nhiêu diện tích?

Khu kỹ thuật gồm phòng máy chủ hoặc tủ rack, tủ điện tầng, khu đặt dàn nóng điều hoà và không gian đi trục kỹ thuật thường chiếm 8 đến 15m2, tức khoảng 3 đến 5% mặt bằng. Đây là phần diện tích mọi người hay quên trừ khi tính số chỗ ngồi, và bỏ sót nó khiến phương án ban đầu thừa chỗ trên giấy nhưng thiếu chỗ khi thi công thật.

Văn phòng 300m2 cần mấy lối thoát hiểm?

Theo tiêu chuẩn hiện hành, mặt bằng cỡ 300m2 với số người tương ứng thường cần tối thiểu hai lối thoát hiểm đặt cách xa nhau, để nếu một lối bị chặn thì vẫn còn đường khác. Khoảng cách từ điểm xa nhất tới lối thoát gần nhất phải nằm trong giới hạn quy định, và hai lối không được đặt gần nhau vì khi đó chúng không còn tác dụng dự phòng cho nhau.

Về người viết

Nội dung trên được biên soạn bởi Đinh Châu Nhật Tảo — Kiến trúc sư Premium tại ORIIN Concept, phụ trách quy hoạch mặt bằng, tiêu chuẩn diện tích, tổ chức không gian. Các số liệu và ví dụ trong bài lấy từ hồ sơ dự án ORIIN Concept đã bàn giao, không phải tài liệu tham khảo lại.

Cần đánh giá cụ thể cho mặt bằng của bạn? Xem danh mục dự án đã hoàn thiện , tham khảo phạm vi dịch vụ hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận tư vấn về thiết kế văn phòng 300m2.

Bài này thuộc cụm nội dung về thiết kế thi công nội thất văn phòng của ORIIN Concept — nơi tập hợp toàn bộ quy trình, đơn giá và tiêu chuẩn nghiệm thu mà chúng tôi áp dụng cho dịch vụ thiết kế thi công văn phòng trọn gói.