Cách Âm Phòng Họp: Cấu Tạo Vách, Điểm Yếu Và Thi Công Đúng

Một phòng họp có vách kín nhìn thì cách âm, nhưng thực tế nhiều phòng như vậy vẫn nghe rõ tiếng từ bên ngoài. Cách âm phòng họp không phải là dựng một bức vách dày mà là làm đúng cả một chuỗi: vách phải đi tới sàn kết cấu, mọi lỗ xuyên phải bịt kín, cửa và gioăng phải kín. Chỉ cần một mắt xích hở là cả hệ hỏng, dù các phần còn lại làm tốt.

Bài viết này bàn về cấu tạo và thi công để đạt cách âm, không phải về ngưỡng độ ồn cho phép — ngưỡng dB và cách đo là chủ đề riêng, nằm trong bài về tiêu chuẩn độ ồn văn phòng . Ở đây tập trung vào vách cấu tạo thế nào, điểm yếu nằm ở đâu, và những sai lầm khiến công cách âm thành công cốc.

Cấu tạo vách cho cách âm phòng họp

Khả năng cách âm của vách phụ thuộc hai cơ chế: khối lượng cản truyền âm và lớp hấp thụ triệt tiêu năng lượng âm bên trong. Vách một lớp thạch cao rỗng ruột thiếu cả hai, nên cách âm kém. Vách cách âm hiệu quả kết hợp cả hai cơ chế.

Bảng dưới đây so sánh các cấu tạo vách theo mức giảm âm tương đối, tổng hợp từ các mặt bằng đã thi công. Con số là dải giảm âm định tính giữa các cấu tạo, không phải chỉ số tuyệt đối, vì giảm âm thực còn phụ thuộc thi công và các điểm yếu.

Điều rút ra: bước nhảy lớn nhất về cách âm đến từ việc thêm bông khoáng vào giữa và tăng lên hai lớp thạch cao mỗi mặt. Khung xương so le, tức khung hai mặt không chung thanh đứng, cản thêm đường truyền âm qua khung kim loại, cho hiệu quả cao nhất nhưng tốn chỗ và chi phí hơn. Với phần lớn phòng họp, cấu tạo hai lớp thạch cao nhồi bông khoáng đã đủ; khung so le chỉ cần khi yêu cầu cách âm rất cao như phòng thu hoặc phòng họp ban lãnh đạo cạnh khu ồn.

Vì sao bông khoáng quan trọng

Bông khoáng trong lòng vách không chỉ cách nhiệt mà hấp thụ năng lượng âm trong khoang rỗng giữa hai mặt thạch cao. Không có nó, khoang rỗng trở thành hộp cộng hưởng khuếch đại âm ở một số tần số, làm vách cách âm kém hơn cả khi tính theo khối lượng. Đây là lý do vách rỗng ruột luôn thua vách nhồi bông khoáng dù cùng số lớp thạch cao.

Ràng buộc lớn nhất: vách phải đi tới sàn kết cấu

Đây là điểm sai phổ biến nhất và tốn kém nhất. Trần giả không kín tới sàn tầng trên; phía trên nó là khoảng trống chứa ống gió, máng cáp, đường nước. Nếu vách phòng họp chỉ dừng ở cao độ trần giả, âm thanh từ phòng đi lên khoảng trần đó rồi vòng sang phòng bên cạnh, hoàn toàn bỏ qua lớp vách cách âm bên dưới.

Cơ chế này nghĩa là một phòng có vách cách âm cấu tạo tốt nhưng dừng ở trần giả sẽ cách âm gần như bằng không, vì âm đi đường vòng qua trần. Người ta thường không hiểu tại sao vách dày mà vẫn nghe rõ, và câu trả lời nằm ở phần không nhìn thấy phía trên trần.

Vách cách âm bắt buộc phải đi liên tục tới sàn kết cấu bên trên, và phần vách trên trần cũng phải nhồi bông khoáng và bịt kín. Sửa lỗi này sau khi đã đóng trần rất tốn vì phải tháo trần dọc tuyến vách để nối lên và bịt kín — gần như làm lại. Thứ tự thi công đúng, dựng vách tới sàn trước khi đóng trần, nằm trong quy trình thi công nội thất văn phòng .

Bịt kín mọi lỗ xuyên vách

Sau khi vách đi tới sàn, mắt xích tiếp theo là mọi lỗ xuyên vách phải bịt kín. Vách cách âm bị đục lỗ cho ống, dây, hộp điện đi qua, và mỗi lỗ hở là một đường cho âm lọt.

Nguyên tắc là mọi lỗ xuyên vách cách âm phải được bịt kín bằng vật liệu chuyên dụng sau khi luồn ống dây. Một lỗ hở nhỏ bằng ngón tay quanh ống cũng đủ làm giảm đáng kể hiệu quả cách âm, vì âm đi qua khe hở dễ hơn nhiều so với qua vật liệu đặc.

Đường ống gió là một trường hợp đặc biệt của lỗ xuyên. Ống gió điều hoà đi từ phòng họp ra khu chung tạo một ống dẫn âm trực tiếp: tiếng nói trong phòng đi theo ống gió sang miệng gió phòng khác. Xử lý cần hộp tiêu âm trên tuyến ống hoặc đi ống vòng để cắt đường truyền âm thẳng, chứ không thể chỉ bịt quanh ống. Đây là điểm ít người để ý vì ống gió là hạng mục của hệ điều hoà, không phải của vách, nên dễ bị bỏ sót khi phối hợp hai hệ. Cách phối hợp ống gió với yêu cầu cách âm liên quan tới hệ thống điều hoà văn phòng .

Hộp điện đối diện nhau phá cách âm

Một chi tiết tinh vi hay bị bỏ qua: hai hộp điện đặt đối diện nhau ở hai mặt của cùng một vách, tại cùng một vị trí giữa hai thanh khung. Khi đó phần vách giữa hai hộp mỏng đi rõ rệt vì cả hai mặt đều bị khoét, tạo một điểm yếu truyền âm ngay giữa vách. Cách xử lý là đặt hộp điện hai mặt lệch nhau, không cùng khoang khung, để không có điểm nào vách bị khoét cả hai phía. Đây là chi tiết nhỏ nhưng phá cách âm cục bộ nếu làm sai.

Cửa và kính — hai điểm yếu còn lại

Sau vách và lỗ xuyên, hai điểm yếu còn lại là cửa và kính. Cửa là điểm yếu nhất của phòng họp về cách âm, vì khe hở quanh cửa và dưới cửa cho âm lọt qua dễ dàng, và cánh cửa rỗng ruột cách âm kém.

Cửa phòng họp cần cách âm phải là cửa đặc, có gioăng kín quanh khung và gioăng chân cửa để bịt khe dưới. Một khe hở nhỏ quanh cửa cũng đủ phá phần lớn công cách âm của vách, giống nguyên lý lỗ xuyên vách. Cửa là chi tiết dễ bị cắt giảm để tiết kiệm, và cắt giảm ở đây làm vô hiệu toàn bộ khoản đầu tư vào vách.

Kính là điểm yếu thứ hai với phòng họp có vách kính. Kính đơn cách âm kém; kính hộp gồm hai lớp kính kẹp lớp khí cách âm tốt hơn nhiều. Các mối nối kính với khung cũng phải bịt kín như lỗ xuyên vách. Việc chọn kính cho phòng họp gắn với thiết kế phòng họp nói chung, xem thêm bài về thiết kế phòng họp văn phòng .

Vọng âm bên trong phòng — vấn đề khác với cách âm

Cần phân biệt hai vấn đề dễ nhầm: cách âm là ngăn âm lọt ra vào giữa phòng và bên ngoài, còn vọng âm là âm dội bên trong phòng làm giọng nói nghe không rõ. Một phòng có thể cách âm tốt với bên ngoài nhưng vẫn vọng âm bên trong nếu các bề mặt cứng như kính, thạch cao, sàn cứng phản xạ âm qua lại.

Vọng âm gây khó chịu trong phòng họp lớn và phòng họp trực tuyến, vì micro thu cả âm dội làm giọng nói mờ. Xử lý vọng âm cần vật liệu tiêu âm trên bề mặt trong phòng — tấm tiêu âm trần hoặc tường, thảm sàn — chứ không phải tăng cách âm vách. Đây là hai giải pháp riêng cho hai vấn đề riêng, và phòng họp tốt cần cả hai. Chi tiết vật liệu tiêu âm nằm trong bài về vật liệu tiêu âm văn phòng .

Sai lầm khiến công cách âm thành công cốc

Điểm chung của mọi lỗi cách âm là chúng phá một mắt xích và làm cả chuỗi hỏng. Sai lầm điển hình nhất là làm vách kín, cấu tạo tốt, nhưng bỏ qua trần và cửa — kết quả là hiệu quả cách âm gần như bằng không dù đã tốn tiền cho vách.

Các sai lầm hay gặp trên hiện trường:

• Vách dừng ở trần giả, âm đi vòng qua khoảng trần sang phòng bên.
• Cửa rỗng ruột hoặc không gioăng, khe hở cho âm lọt.
• Lỗ xuyên vách cho ống dây không bịt kín sau khi luồn.
• Hộp điện hai mặt đặt đối diện nhau tạo điểm mỏng giữa vách.
• Dùng kính đơn cho phòng cần cách âm, hoặc mối nối kính hở.

Đánh đổi ở đây rất rõ: cách âm là hạng mục mà làm nửa vời gần như vô ích. Bỏ một phần chi phí làm vách nhưng cắt cửa và trần thì tiền vách coi như mất, vì phòng vẫn không cách âm. Ngược lại, làm đủ cả chuỗi thì mỗi phần đều góp vào kết quả. Vì thế quyết định đúng là hoặc làm đủ, hoặc chấp nhận phòng không cách âm và không tốn tiền vào vách dày vô ích. Việc chọn vật liệu tiêu âm bên trong phòng để giảm vọng âm là chủ đề bổ trợ, xem bài về vật liệu tiêu âm văn phòng .

Một cách phân bổ ngân sách hợp lý là ưu tiên cách âm cho các phòng thực sự cần: phòng họp ban lãnh đạo, phòng phỏng vấn, phòng gọi điện riêng tư. Các phòng họp thông thường có thể chấp nhận mức cách âm vừa phải để dành ngân sách cho nơi cần kín tuyệt đối. Quyết định phòng nào cần cách âm tới đâu nên làm từ khâu thiết kế mặt bằng, vì nó ảnh hưởng cấu tạo vách và do đó ảnh hưởng chi phí; quyết định muộn khi vách đã dựng thì việc nâng cấp tốn kém. Việc phân bổ này gắn với bố trí mặt bằng tổng thể, xem thêm bài về quy hoạch mặt bằng văn phòng .

Doanh nghiệp cần làm phòng họp cách âm cho mặt bằng cụ thể có thể tham khảo các dự án ORIIN Concept đã bàn giao , xem phạm vi dịch vụ , hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận tư vấn cấu tạo vách phù hợp yêu cầu cách âm.

Câu hỏi thường gặp về cách âm phòng họp

Vách cách âm phòng họp cấu tạo thế nào?

Vách cách âm hiệu quả thường có cấu tạo hai lớp thạch cao mỗi mặt kẹp lớp bông khoáng ở giữa khung xương, tạo hệ khối lượng và hấp thụ. Cấu tạo này giảm âm được nhiều hơn đáng kể so với vách một lớp thạch cao rỗng ruột. Nhưng con số giảm âm chỉ đạt được nếu vách đi tới sàn kết cấu và bịt kín mọi lỗ xuyên, vì cách âm là chuỗi mắt xích, một điểm yếu phá cả hệ.

Vì sao vách phòng họp phải đi tới sàn kết cấu?

Vì âm thanh truyền qua khoảng trống phía trên trần giả. Nếu vách chỉ dừng ở trần giả, âm từ phòng họp đi lên khoảng trần rồi vòng sang phòng bên cạnh, bỏ qua toàn bộ lớp vách cách âm bên dưới. Đây là sai lầm phổ biến nhất và tốn kém nhất, vì phải tháo trần để nối vách lên sàn kết cấu và bịt kín, một việc gần như làm lại từ đầu.

Cửa phòng họp có ảnh hưởng cách âm không?

Cửa là điểm yếu nhất của phòng họp về cách âm. Khe hở quanh cửa và dưới cửa cho âm lọt qua dễ dàng, và một khe hở nhỏ cũng đủ phá phần lớn hiệu quả cách âm của vách. Cửa cần có gioăng kín quanh khung và gioăng chân cửa, và bản thân cánh cửa phải đặc chứ không rỗng ruột. Bỏ qua gioăng cửa là lý do phòng họp làm vách tốt vẫn nghe rõ tiếng bên ngoài.

Kính hộp và kính đơn khác nhau thế nào về cách âm?

Kính đơn cách âm kém vì chỉ một lớp; kính hộp gồm hai lớp kính kẹp lớp khí hoặc chân không ở giữa cách âm tốt hơn nhiều nhờ lớp đệm cản truyền âm. Với phòng họp có vách kính, dùng kính hộp là cần thiết nếu muốn cách âm, và các mối nối kính với khung cũng phải bịt kín. Kính đơn chỉ hợp khi phòng họp không yêu cầu cách âm cao, ví dụ phòng họp mở nhìn ra khu chung.

Về người viết

Nội dung trên được biên soạn bởi Huỳnh Thiên Bảo — Quản lý Kỹ thuật tại ORIIN Concept, phụ trách hệ thống MEP, HVAC, điện nhẹ, phối hợp kỹ thuật với ban quản lý toà nhà. Các số liệu và ví dụ trong bài lấy từ hồ sơ dự án ORIIN Concept đã bàn giao, không phải tài liệu tham khảo lại.

Cần đánh giá cụ thể cho mặt bằng của bạn? Xem danh mục dự án đã hoàn thiện , tham khảo phạm vi dịch vụ hoặc liên hệ ORIIN Concept để nhận tư vấn về cách âm phòng họp.

Bài này thuộc cụm nội dung về thiết kế thi công nội thất văn phòng của ORIIN Concept — nơi tập hợp toàn bộ quy trình, đơn giá và tiêu chuẩn nghiệm thu mà chúng tôi áp dụng cho dịch vụ thiết kế thi công văn phòng trọn gói.